Prof. Cabdalla Cumar Mansuur waa mid ka mid ah xeeldheereyaasha ugu waaweyn uguna caansan ee cilmiga afafka (Linguistics), taariikhda, iyo dhaqanka Soomaaliyeed. Waxa uu noloshiisa inta badan u hurey baaritaanka, kaydinta, iyo horumarinta Af-Soomaaliga.
Dhalashadiisa iyo Bilowgii Noloshiisa
Prof. Cabdalla Cumar Mansuur waxa uu dhasha
hilaaddii 1944. Waxa uu yisqiisii iyo dhalashadiisii ku qaatay dalka gudihiisa, isaga oo markii dambena tacliintiisa sare u aaday dalka Talyaaniga, halkaas oo uu shahaadada sare ee Cilmi-afeedka iyo Dhaqanka ka qaatay.
hilaaddii 1944. Waxa uu yisqiisii iyo dhalashadiisii ku qaatay dalka gudihiisa, isaga oo markii dambena tacliintiisa sare u aaday dalka Talyaaniga, halkaas oo uu shahaadada sare ee Cilmi-afeedka iyo Dhaqanka ka qaatay. Shaqadii Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed (1976–1990)
Barafasoor Cabdalla waxa uu door weyn ka qaatay dhisidda aqoonta dhalinyarada Soomaaliyeed ka hor burburkii dalka.
- Bare Sare: Muddadii u dhaxeysay 1976 ilaa 1990, waxa uu bare sare ka ahaa Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed (JUS).
- Kulliyadda Afafka: Waxa uu maaddada Afafka Kushitigga (oo uu Af-Soomaaligu ka mid yahay) ka dhigi jiray Kulliyaddii Afafka.
- Madaxa Waaxda Af-Talyaaniga: Waxa uu madax ka ahaa waaxdii u xilsaarneyd diyaarinta iyo u-kuurgalida ardayda cusub ee soo galeysa jaamacadda ka hor inta aysan u gudbin kulliyadaha kale.
Aqoontii iyo Cilmibaaristii Dibadda (Wixii ka dambeeyay 1990)
Ka dib markii uu dalku galay bur-burkii, Prof. Cabdalla waxa uu u wareegay dalka Talyaaniga. Taasi kama hakin inuu sii wado u adeegidda afka hooyo:
- Jaamacadda Roma Tre: Waxa uu muddo dhowr iyo toban sano ah bare sare ka ahaa jaamacaddan Roma Tre University, isagoo dhigayay afafka Carabiga iyo Soomaaliga.
- Xarunta Kaydka Soomaaliyeed: Waxa uu xubin firfircoon ka noqday Xarunta Cilmibaarista Soomaaliyeed ee Roma, isagoo ka shaqeynayay mashruuca weyn ee “Archivio Somalia” (Kaydka Soomaaliya).
Hoggaanka Akadeemiye-Goboleedka Af Soomaaliga (AGA)
Prof. Cabdalla Cumar Mansuur waxa uu hadda yahay Guddoomiyaha Akadeemiye-Goboleedka Af Soomaaliga (AGA). Hay’addan oo ay ku midoobeen aqoonyahanno dhowr dal ka socda, waxa uu ka dhex wadaa shaqooyin dhaxal-gal ah oo ay ka mid yihiin:
- Diyaarinta Qaamuusyo casri ah oo loogu talagalay dugsiyada hoose, dhexe, iyo kuwa sare.
- Mideynta, casriyeynta, iyo ilaalinta hab-qoraalka rasmiga ah ee Af-Soomaaliga.
Buugaagta iyo Dhaxalka Cilmiga ah ee uu Qoray
Professor Cabdalla waxa uu qoray ama wax ka diyaariyey buugaag badan oo gundhig u ah barashada afka iyo dhaqanka Soomaalida. Waxaa ka mid ah:
- Astaamaha Guud ee Maansada Soomaaliyeed (1977, 2021)
- Afafka Bahda Kushitigga iyo taariikhda Af Soomaaliga, (1981)
- Qaamuus (vocabolario) Af Talyaani-Soomaali iyo (Naxwaha af-Talyaaniga oo kooban), (ladiyaariye) Axmed Cabdullaahi Axmed, (1985)
- Le lingue Cuscitiche e il Somalo, Studi Somali N.8, (1988)
- Barashada Naxwaha Af Soomaaliga, (laqore) Barafasoor Annarita Puglielli, (1999, 2017)
- Taariikhda Afka iyo Bulshada Soomaaliyeed (Daraasaad Af iyo Dhaqan) (2009, 2016)
- Qaamuuska Af Soomaaliga, (ladiyaariye) Baraf. Annarita Puglielli, (2012)
- Qaamuusdugsiyeedka Af Soomaaliga (Iyo Naxwaha Af Soomaaliga oo Kooban), (ladiyaariye) Baraf. Annarita Puglielli, (2022)
- Seeska Naxwaha Af Soomaaliga, (ladiyaariye, Idiris M. Cali, (2022)
- Habqoraalka Af Soomaaliga Guud: Midayn, Horumarin iyo Casriyayn (2024)
Sharaf iyo Maamuus
Sababtoo ah kaalintiisa lama-illaawaanka ah ee uu ka qaatay badbaadinta iyo kobcinta afka hooyo, dhowr jeer ayaa la guddoonsiiyey abaalmarino iyo shahaadooyin sharaf. Sidoo kale, jaamacado dalka gudihiisa ah sida Jaamacadda Muqdisho ayaa ku maamustay Shahaadada Sharafka Doktoraadka (Honorary Doctorate) iyadoo lagu weynaynayo aqoontiisa xeeldheer.
Gunaanad
Prof. Cabdalla Cumar Mansuur ma ahan oo kaliya aqoonyahan, ee waa tiir qaran iyo kayd nool oo u taagan jiritaanka iyo fac-ka-fac u gudbinta Af-Soomaaliga. Buugaagta iyo cilmibaarisyada uu ka tagay waxay hage u yihiin ardayda, qorayaasha, iyo cilmibaarayaasha doonaya inay si qoto-dheer u bartaan sooyaalka iyo hidaha dadka Soomaaliyeed.
